حجت‌الاسلام حمید محمدی: مراتب مهجوریت قرآن/ وقتی همه عالم برای معلم قرآن استغفار می‌کند

گروه فعالیت‌های قرآنی ـ قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور گفت: براساس آیه ۳۰ سوره فرقان، پیامبر(ص) در قیامت از قوم خود در مورد قرآن به سبب مهجوریت شکایت می‌کند، گفت: خواندن قرآن و نفهمیدن، فهمیدن و عمل نکردن، عمل کردن و خالصانه نبودن از جمله مراتب مهجوریت قرآن است که باید در مسیر رفع آن حرکت کنیم.


به گزارش ایکنا از خراسان رضوی‌، حجت‌الاسلام حمید محمدی،‌ قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور، در دومین اختتامیه طرح ملی «دانشجو معلم قرآن کریم» که به همت سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور و به میزبانی جهاددانشگاهی خراسان رضوی پنجشنبه، سوم اسفندماه در مشهد برگزار ‌شد، ضمن تشکر از کسانی که طی چند سال گذشته مخلصانه اجرای این طرح را در مسیر اعتلای فرهنگ قرآنی بر عهده داشتند و همچنین کسانی که در این طرح شرکت کردند، گفت: همه شما در نزد خداوند مأجور هستید.
داستان انسان در این دنیا و آن دنیا
وی با بیان اینکه برخی سوره‌های قرآن دوقلو و به موازات هم هستند، گفت: از جمله این سوره که مقارن هم هستند، سوره الرحمن و واقعه است، سوره الرحمن، داستان انسان در این عالم و سوره واقعه هم داستان انسان در آن عالم است.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور اضافه کرد: هر آنچه که در عالم است، جلوه کوچکی از رحمت واسعه الهی است چون عالم آنقدر بزرگ و باعظمت است که به انتهای آن نمی‌توانیم، برسیم.
مراحل و اهداف خلقت انسان
حجت‌الاسلام محمدی با اشاره به بیان مراحل و اهداف خلقت انسان توسط خداوند، اظهار کرد: یک هدف از خلقت انسان، علم است، برای آنکه بدانیم چه خبر است، یک هدف دیگر خلقت آزمایش است.
وی در تکمیل این مطلب افزود: انسان در بستر آزمایش‌های مختلفی که بدان مبتلا می شود، ظرفیت‌های عظیم بالقوه‌ای را که دارد، بالفعل می‌کند، ما برای همین به این عالم آمده‌ایم لذا فردای قیامت، خداوند به جان خودش براساس آیه ۸ سوره تکاثر «ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ، سپس در همان روز است كه از نعمت [روى زمين] پرسيده خواهيد شد»، قسم خورده که از نعمت های ثابت وجودی که استعدادهای بی‌حد و حصر است حتما پرسش خواهد کرد.
وی ادامه داد: انسان با هزاران ظرفیت عظیم وجوی به دنیا می‌آید، دو سه لایه استعداد او هوایی می خورد و وقتی می میرد و دفن می شود، هزاران لایه استعداد دست نخورده با او دفن می شود و او مسئول پاسخگویی به همه استعدادهایی است که هیچ وقت نرسیده و نفهمیده که چه چیزی را در اختیار دارد.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور عنوان کرد: انسان ها معدن های طلا و نقره هستند و این معدن باید شناسایی و استخراج و سپس بر روی آنها کار شود تا در نهایت تبدیل به جنس فاخر شوند.
تنهای اسمی که جای «الله» می‌نشیند
حجت‌الاسلام محمدی با اشاره به اینکه خداوند در سوره الرحمن به جای استفاده از اسم «الله» از اسم «رحمن» استفاده کرده است، ابراز کرد: از هزار صفت تنها اسمی که جای «الله» می‌نشیند، رحمن است.
وی اضافه کرد: خدا فرموده رحمن، نگفته رحیم. چون رحیم، رحمت خاص خدا است که به گروه خاصی اختصاص دارد، ولی رحمن، رحمت واسعه شامله و فراگیر خداوند به همه بندگان است.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور گفت: مردم، خدا می خواهد از موضع رحمانیتش با شما حرف بزند، خوب گوش کنید، می خواهد قصه این دنیای شما را تعریف کند که چه اتفاقی افتاده است.
اولین داستانی که در این دنیا برای انسان رخ داد
حجت‌الاسلام محمدی بیان کرد: اولین داستانی که در این دنیا اتفاق افتاده، «عَلَّمَ الْقُرْآنَ»، است یعنی خداوند معلم قرآن انسان شد. «عَلَّمَ»، فعل ماضی است، یعنی این اولین اتفاق عالم وجود است. وقتی آن رحمت واسعه خدا می خواهد تجلی پیدا کند، انسان، متعلم خدا و خدا معلم انسان می شود.
معلمی، شغلِ خودِ خداست
وی افزود: تا کنون فکر می کردیم که معلمی شغل انبیاست و کسی که معلم است، دارد جانشینی انبیا را می کند در صورتی‌ که قرآن می گوید، معلمی شغل خود خداست. انبیا، معلمی کردن و افتخار خلیفه اللهی را در این دنیا بر عهده گرفتند و لذا کسی که معلم قرآن می شود، دقیقا دارد جانشینی خداوند را در این عالم دنبال می کند.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور اضافه کرد: سپس در مرحله بعد خدا، خالق انسان و «خَلَقَ الْإِنْسَانَ»، می شود لذا «خَلَقَ الْإِنْسَانَ»، بعد از «عَلَّمَ الْقُرْآنَ»، آمده است.
دو تولد برای یک انسان
وی با اشاره به اینکه هر انسان دو تولد دارد، یک تولد قرآنی و یک تولد جسمان، تشریح کرد: در تولد قرآنی، همه تعالیم قرآن به روحی که بعدا قرار است به وجود انسان ملحق شود، آموزش داده می شود.
حجت‌الاسلام محمدی در همین زمینه اظهار کرد: ما قائل به عالم «ذر» هستیم و معتقدیم که ارواح قبل از ابدان متولد شده اند و روایات معتبر و دقیق بسیاری در این زمینه داریم و بزرگان ما مفصل در این موضضوع صحبت کرده اند.
تعلیم قرآن به روح انسان توسط خدا 
وی عنوان کرد: نکته مهم این است که انسان قبل از آنکه جسمش توسط خدا خلق شود، روحش توسط خدا تعلیم به قرآن داده می شود و همه انسان ها اینگونه هستند. حقایق ناب نوریه الهیه که برای هدایت انسان و بسترسازی برای تحقق فلسفه خلقت خدا نیاز است، به انسان آموزش داده می شود.
همه آموزه‌های قرآن فطری است
وی با اشاره به اینکه هر آدمی که به این دنیا می آید با خود یک قرآن به همراه می‌آورد، افزود: همان گونه که دستگاه های زبان داریم، ما یک قرآن به همراه داریم و با خودمان می آوریم، از همین رو همه آموزه های قرآن، فطری می شود و چون فطری می شود، ذکر می شود. ذکر به چیزی می گویند که در فطرت انسان تعبیه شده و گاهی دچار نسیان و فراموشی می شود.


حجت‌الاسلام محمدی به آیه ۹ سوره حجر اشاره و بیان کرد: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ، بى‏ ترديد ما اين قرآن را به تدريج نازل كرده‏ ايم و قطعا نگهبان آن خواهيم بود»، قرآن خیلی صفت دارد ولی بزرگترین صفت قرآن، ذکر است. راغب اصفهانی می گوید: ذکر، چیزی است که به تو یاد دادند و فراموشت شده است و برایت بازآموزی و بازخوانی می کنند.
وی با بیان اینکه براساس آیات ابتدایی سوره الرحمن، خدای رحمن معلم قرآن انسان و بعد خالق انسان می شود و بعد انسان به این عالم می‌آید، اضافه کرد: از آن جهت که قرآن فطری است، همه تعلیماتش بین المللی می شود و همه انسان ها در نگرش به قرآن با هم مشترک‌اند، از همین رو انسانی که فطرتش دست نخورده است، نمی تواند آموزه های قرآن را انکار کند.
معلمِ بیان 
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور در مورد آیات بعدی سوره الرحمن که به قصه انسان اشاره دارد به آیه «عَلَّمَهُ الْبَيَانَ»، اشاره کرد و افزود: براساس این آیه دوباره خداوند، معلم انسان می شود آن هم در نقش معلم بیان.
وی در توضیح چیستی «بیان»، ابراز کرد: بیان، هر چیزی است که ضمیر انسان را برایش آشکار می کند و پرده برمی دارد. آن حقایق نابی که به انسان داده شده است، وقتی به این دنیا می‌آید، فراموش می کند، لذا این حقایق توسط انبیاء الهی و کتاب های آسمانی برای انسان در قالب ذکر بازخوانی می شود.
حجت‌الاسلام محمدی افزود: در حقیقت آیه «عَلَّمَهُ الْبَيَانَ»، بیانگر آن است که خداوند دوباره معلم قرآن انسان در قالب ارسال کتب آسمانی و اعزام انبیاء الهی به این عالم می شود.
وی با اشاره به اینکه پس قرآن یکبار تعلیمات فطری به نهاد انسان می‌دهد و یک بار هم انبیاء برای تعلیم می‌آیند، ابراز کرد: لذا هر کسی این دو آموزش را دریافت کند، برایش کافی است. البته کسانی که هیچ پیامبری به آنها نمی رسد، علم البیان را نمی بینند هم فردای قیامت حساب و کتاب دارند، به جهت تعلیمات فطریه که دارند، این افراد «عَلَّمَ الْقُرْآنَ » و «خَلَقَ الْإِنْسَانَ» را که دارند و همین برایشان کافی است و به همین اندازه حساب دارند و به مقدار فهم فطری خودشان از حقایق عالم باید پاسخگو باشند.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور در ادامه به بیان چند نکته پرداخت و تشریح کرد: در نگاه قرآن، آموزگار؛ خداوند و آموزش‌گیر هم انسان است. اصلا شکل گیری هویت انسان به خاطر همین قرآن پذیریی‌‌اش است. لذا رسیدن به مقام خلیفه اللهی به خاطر دریافت انسان است که شایسته مسجود ملائکه می شود.
هویت ما به نگاه قرآنی ماست
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور اضافه کرد: هر کس قرآنی است، هویت قرآنی در او شکل گرفته و وجود دارد، لذا درصد انسانیت ما به مقدار هویت ماست و هویت ما هم به نگاه قرآنی است که در وجود ما جاری است.
وی با بیان اینکه در موضوع حفظ، سه ضلع یک مثلث باید محقق شود، گفت: یک ضلع حفظ است، یعنی انتقال قرآن به ذهن که به این شخص می گویند حافظ. گام دوم این است که قرآن از ذهن به قلب منتقل و جاری شود، در وجود به این حالت حمل شود که به این شخص حامل گفته می شود، گام سوم این است که قرآن از قلب در وجود تو جاری شود، با دست قرآنی بگیری با پای قرآنی را بروی که به این می گویند عمل و به شخص با این ویژگی‌ها عامل می گویند.
تربیت حافظِ حاملِ عامل
حجت‌الاسلام محمدی با بیان اینکه ما در عملیات فراگیری حفظ قرآن به دنبال تربیت حافظِ حاملِ عامل هستیم، تشریح کرد: یعنی انسان بتواند همه آن حقایق ناب را در تمام ابعاد وجودی خودش ساری و جاری کند.
وی با اشاره به این نکته که برترین مخلوق انسانی در این عالم ذات پیامبر(ص) و برترین مخلوق غیرانسانی هم در این عالم قرآن کریم است، لذا کسی که موضوعش قرآن باشد، منتسب به برترین هاست، اضافه کرد: ما هر چه قرآنی‌تر شویم، انسانی‌تریم و هر چه انسانی‌تر شویم، در این عالم برتریم.
مسئولیت سنگین معلم قرآن
حجت‌الاسلام محمدی اضافه کرد: حقیقتا خیریتی که در یک معلم قرآن وجود دارد، در هیچ کس نیست، چون انسانیتی که در او رقم می خورد، برخواسته از قرآنی شدن اوست لذا مسئولیت معلم قرآن خیلی بالاست و کسی که می‌خواهد با این عنوان در جامعه شناخته شود باید از نظر اخلاقی خیلی بالا باشد چون منصوب به کلام الله است.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور با بیان اینکه کلام الله سخن خود خداست، عنوان کرد: از همین رو معلم قرآن، معلم کلام خود خدا است و این جایگاه ویژه و عظیمی است لذا کسانی که شب ندارند، اهل تهجد و شب زنده‌داری نیستند، هیچ بهره‌ای از قرآن نبرده اند.
وی تشریح کرد: پیامبر(ص) وقتی می خواهد اول معلم قرآن در این عالم بعد از خداوند شود، باید دو سوم شب را باید بیدار باشد لذا باید این شب زنده‌داری را داشته و با عالم معنا ارتباطش عمیق باشد.
شکایت پیامبر از امت خود به خاطر مهجوریت قرآن
حجت‌الاسلام محمدی گفت: براساس آیه ۳۰ سوره فرقان «وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا، و پيامبر [خدا] گفت پروردگارا قوم من اين قرآن را رها كردند»، در قیامت شکایت رسمی پیامبر(ص) از قوم خودش در مورد قرآن است.
وی اضافه کرد: در آیه عبارت «اتَّخَذُوا» یعنی گرفتن ویژه و خاص آمده است یعنی با دو دست گرفتند، گذاشتن روی قلبشان، روی سرشان، در بهترین مکان قرار دادند و در بهترین کاغذ چاپ کردند، اما همه این ها مهجورانه بود، خواندند، ولی نفهمیدند، فهمیدند، ولی عمل نکردند، عمل کردند اما مخلصانه نبود، این ها مراتب مهجوریت قرآن و مشکل ماست.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور با بیان اینکه ما باید عامل مهجوریت‌زدایی از قرآن باشیم، اظهار کرد: شما دانشجو معلمان حاضر در این طرح ملی قرآنی درواقع در راستای مهجوریت‌زدایی وارد شدید.
حجت‌الاسلام محمدی خطاب به قرآنیان حاضر در مراسم با بیان اینکه ما باید جایگاه خودمان را بدانیم و بفهمیم، تشریح کرد: پیامبر اکرم(ص) در روایتی فرمودند: «مُعَلِّمَ القُرآنِ وَ مُتَعَلَّمُهُ یَستَغفِرُ لَهُ کُلُّ شَی ءٍ حَتَّی الحُوتُ فِی البَحرِ، همه موجودات حتی ماهی دریا برای معلم قرآن و یادگیرنده آن طلب استغفار می‌کنند»، یعنی هر چیزی در این عالم آفریده می شود مورد تعلیم قرار می گیرد که برای معلم قرآن استغفار کند.
طرح ملی دانشجو معلم قرآن، اثرگذار و بدیع
وی در ادامه با بیان اینکه در واقع طرح ملی دانشجو معلم قرآن کریم نیز از آن برنامه های قرآنی است که همه عالم برای فعالان آن استغفار می‌کنند، اضافه کرد: به نظرم این طرح ملی اثرگذار و بدیع است.
محمدی با اشاره به اینکه دانشجو معلمان داوطلب این طرح در واقع سفیران حیاط‌بخش و تنویرگر قرآنی هستند، اضافه کرد: قرآن دو رسالت بزرگ حیاط‌بخشی و تنویرگری براساس آیه «نَوّرُوا بُيُوتَكُمْ بِتِلَاوَةِ الْقُرْآنِ، خانه های خود را با تلاوت قرآن نورانی کنید»، دارد.
قائم مقام رئیس و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور افزود: طرح تنویر یعنی نورانی کردن خانه ها به تلاوت قرآن، طرحی است که بعد از طرح ملی دانشجو معلم قرآن اتفاق می افتد.
حجت‌الاسلام محمدی خطاب به قرآنیان حاضر در مراسم بیان کرد: آموزش متن قرآن، نیاز به معلمان حلیم و صبور دارد که می توانند به این مهم کمک کنند لذا دو اصل اساسی در آموزش قرآن، تعامل با قرآن و تعلیم تعاملی قرآن است.
وی در پایان با بیان اینکه نهج البلاغه و صحیفه سجادیه را فراموش نکنید، اظهار کرد: خواندن قرآن و زیبا خوانی خیلی مهم است، اما باید آرام آرام مردم را وارد فهم و بعد عمل به قرآن کنیم، زیرا غایت نهایی،عمل به قرآن است.

زهرا قندهاری

گزارش تصویری